Sztuczna Inteligencja rzuca nowe światło na Zwoje z Qumran
Naukowcy opracowali model sztucznej inteligencji nazwany Enoch. Analizuje on kształty liter na cyfrowych obrazach. Swoje osiągnięcia wykorzystali do badania zwojów z Qmran.
Co ciekawe, AI w 85 proc. przypadków trafnie określała datę powstania kolejnych zwojów, często zawężając przedział czasowy bardziej precyzyjnie niż tradycyjne metody. Co najważniejsze, badanie wykazało, że wiele rękopisów jest starszych, niż dotąd sądzono.
Naukowcy szczególnie zwracają uwagę na znaczenie wyniku dotyczącego manuskryptu 4Q114. Zawiera on fragmenty Księgi Daniela. Paleografowie datowali go wcześniej na koniec II w. p.n.e. — a więc na okres około pokolenia po powstaniu samej księgi. Nowa analiza przesuwa tę datę wstecz, sugerując, że badany odpis mógł powstać za życia autora biblijnego tekstu.
Badacze podkreślają, że w latach 50. konserwatorzy używali oleju rycynowego do odczytywania manuskryptów, co mogło zafałszować wyniki. Międzynarodowy zespół pod kierunkiem prof. Mladena Popovicia postanowił ponownie zmierzyć wiek próbek, tym razem po dokładnym oczyszczeniu ich z konserwantu.
Badania z wykorzystaniem sztucznej inteligencji przyniosły jeszcze jedną ważną obserwację. Analiza stylów pisma hasmonejskiego i herodiańskiego, które dotąd uznawano za następujące po sobie w czasie, wykazała, że oba współistniały ze sobą przez znacznie dłuższy okres. To odkrycie podważa dotychczasowe założenia dotyczące chronologii i zmusza do przewartościowania wielu wcześniejszych ustaleń.
Co więcej, skoro wiele manuskryptów powstało przed zasiedleniem samego Qumran, które datuje się na ok. 125 r. p.n.e., oznacza to, że trafiły one do jaskiń z zewnątrz. Hipotezę tę potwierdzają również zapisy starożytnych historyków — Euzebiusz z Cezarei i Epifaniusz wspominali o odkrywaniu w okolicach Jerycha zwojów ukrytych w glinianych naczyniach.
Gdy w 1947 r. beduińscy pasterze szukali zaginionej kozy w pobliżu Morza Martwego, nie mieli pojęcia, że dokonują jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych XX w. Kamień rzucony do jaskini, odgłos tłuczonego dzbana, a potem siedem starożytnych zwojów — tak zaczęła się historia, która do dziś rozpala wyobraźnię badaczy i miłośników historii.
